Bilim/Teknik, Liste, Yaşam

Telefonlar Sesleri ve Görüntüleri Nasıl Aktarır?

Sabah uyanır uyanmaz ilk neye bakarsınız gibi bir soruyla karşı karşıya kaldığımızda çoğumuzun vereceği cevap muhtemelen cep telefonu olacaktır. Eskiden yalnızca iletişim aracı olan telefon günümüzde birçok özelliğiyle neredeyse vazgeçilmezimiz haline gelmiştir. Önceden bilgisayarda yapabildiğimiz çoğu şeyi artık cep telefonumuzdan da rahatlıkla yapabilmekteyiz. 5000-10000 SMS gerekmeksizin, internet tabanlı sohbet uygulamalarıyla sevdiklerimizle her an irtibat halindeyiz. Bu uygulamaların görüntülü konuşma özelliğiyle de sevdiklerimizle görüntülü konuşabilmekteyiz. Her ne kadar yüz yüze konuşmanın verdiği hissiyatı birebir vermese de özlemlerimize bir nebze su serpmekte. Peki bu kadar fazla kullandığımız bu telefonların konuşma ve görüntülü konuşma gibi özelliklerinin nasıl gerçekleştiğini hiç merak ettiniz mi? 

Çocukken bazılarımızın oyuncak cep telefonu veya bozulduğu için artık hayatına bir oyuncak olarak devam eden telefonu olmuştur. Ama zannediyoruz ki çoğumuz bardak telefonla oynamışızdır. İki adet pet/kağıt bardağın tabanından minik bir delik açıp buradan geçirdiğimiz iple bardak telefon yapardık. Arkadaşımızla evin bir ucundan diğer ucuna ya da komşumuzun çocuğuyla karşılıklı olarak bu telefonlardan konuşmayanımız var mıdır? Biz konuştuğumuzda mikrofon haline gelen bardak karşımızdaki kişi konuştuğunda hoparlöre dönüşmüş oluyordu. O zamanlarda çok büyüleyici gelen bu olayın arkasındaki gerçeği bu yazımızda keşfedeceğiz. 

Sesin Oluşumu


Kaynak: https://www.youtube.com/watch?v=X0YIlUYoGGA

Gerdirilmiş olan bir tele veya paket lastiğine dokunduğunuzda ileri geri veya aşağı yukarı hareket ettiğini görürsünüz. Buna titreşim adı verilmektedir. İşte ses de bu titreşim yoluyla oluşmaktadır. Sesin oluşması için gerekli bir diğer koşul ise ortamdır. Ortam, titreşimin yayılabileceği özellikte olmalıdır. Bunlar da hava, su ve katı cisimler gibi ortamlardır. Ses kaynağının oluşturduğu titreşim yakınındaki molekülleri sıkıştırır, o moleküller de aralarındaki mesafeyi korumak için diğer molekülleri iter, tekrar sıkışırlar ve böylece ses meydana gelmiş olur. Yani ses kaynaktan hedefe taşınmaz. Titreşimlerin molekülleri hareket ettirmesi suretiyle iletilir. Dolayısıyla ses oluşumuna ses dalgası denmiştir.

İlk Telefon


Kaynak: https://www.juliantrubin.com

İletişim telefondan önce telgraf ile sağlanıyordu. Telgrafın iletişim yönünden önemi büyüktü fakat telefon kadar kullanışlı değildi. Çünkü telgraf çekmek için postaneye gitmeniz gerekiyordu. Üstelik telgraf, telefon gibi karşı tarafa sesinizi değil yalnızca mesajınızı ulaştırıyordu. Telgraf aslında bir elektrik devresi sayılabilir. Bir şehirden diğerine uzanan iki tel arasında bir elektrik akımı iletimidir. Telgraf çekecek kişi, elektrik akımını kesmeye veya yeniden vermeye yarayan maniple adı verilen anahtarı açıp kapatarak teller üzerinden alıcıya elektrik akımı göndermiş olur. Alıcının telgrafındaki elektromıknatıstan elektrik akımı geçtiğinde elektromıknatısın hemen yanındaki çubuğu hareket ettirmiş olur ve çubuğun ucundaki mürekkep de kağıda uzun ve kısa şekiller çizer. Böylece telgraf çekilmiş olur. Fakat bu telgrafı okumak için Mors Alfabesini bilmek gerekir. 1876 yılında ise Alexander Graham Bell temelde telgraf çalışma mantığına farklı eklemeler yaparak telefonu icat etmiştir.  Sesin oluşturduğu titreşimi dalgalanan bir elektrik akımına dönüştürüp bunu da tel üzerinden aktararak karşıdaki kişiye ulaştığında işlemi tam tersine döndürerek bunu başarmıştır.

Telefonun Çalışma Prensibi


Kaynak: https://tenor.com

Telefon aslında kapsamlı bir sistemdir: telefon ahizesi, telefondan duvara uzanan kablo, bakır kablolar, fiberoptikler, baz istasyonları ve uydular. Kablolu bir telefon ahizesinde üst kısımda karşı tarafı duymamızı sağlayan hoparlör, alt tarafta ise sesimizin karşı tarafa ulaşmasını sağlayan mikrofon bulunur. Ahizeden çıkan kabloda ise biri çıktı, biri de girdi olan iki çift birbirine sarılı bakır tel bulunmaktadır. Çıktı mikrofondan gelen elektrik sinyallerini telefona iletirken, girdi de telefondan gelen sinyalleri hoparlöre iletir. Hoparlör ve mikrofon benzer mantıkta fakat ters yönde çalışırlar.  Mikrofonun içinde yan yana diyafram denilen esnek plastik bir parça, demir bir bobin ve bir mıknatıs bulunur. Konuştuğumuzda sesimizdeki enerji, diyaframı, bobini mıknatısın yakınına veya uzağına hareket ettirecek şekilde titreştirir. Bu da sesimizin yüksekliğine göre bobinde bir elektrik akımı oluşturur. Sessiz konuşursak daha küçük, yüksek sesle konuşursak daha büyük bir akım oluşur. Hoparlör ise bunun tam tersini yapmaktadır, yani elektrik akımını bizim duyabileceğimiz ses dalgalarına çevirmektedir.

Cep telefonlarında ise bildiğimiz gibi kablolar yoktur. Cep telefonunda konuştuğumuzda mikrofon sesimizi elektrik sinyallerine dönüştürür. Telefon içindeki mikroçip elektik sinyallerini kullanarak bir radyo dalgasını modüle eder. Radyo dalgası da havayla birlikte yakındaki bir baz istasyonuna ulaşır. Baz istasyonu da bu radyo dalgasını konuştuğumuz kişiye gönderir ve süreç tam ters şekilde işledikten sonra karşı taraf sesimizi duymuş olur.

Görüntülü Konuşma


Kaynak: https://giphy.com

Görüntülü konuşma için konuşacak kişilerin mikrofonu, kamerası, hoparlörü ve görüntüyü görecekleri bir ekranları olmak zorundadır. Bunun yanında görüntüyü ve sesi sıkıştırıp dijital bir paket haline getiren ve daha sonra karşı tarafa ulaştığında tam tersi şekilde paketi açacak olan codec olmalıdır. Ayrıyeten konuşmayı gecikme olmadan gerçek zamanlı yapmamız için ekoyu iptal edici bir yazılım ve verileri aktarmak için bir iletişim ağı olmalıdır. Anlık olarak alınan görüntü ve sesler codec ile sıkıştırılarak konuşan iki tarafın IP adresleri üzerinden karşı tarafa iletilir ve orada codec ile tekrar analog görüntü ve ses haline döner ve böylece görüntülü konuşma gerçekleşir. Yani görüntülü konuşma bir nevi bir sürü paketin karşı tarafa internet üzerinden iletilmesidir.

Günümüzde iletişim geçmişe göre şüphesiz daha kolay. Fakat gerçek manada iletişim kurabilmek ve bu iletişimi sağlıklı bir şekilde gerçekleştirebilmek görüldüğü üzere aynı derecede kolay değil. Sesli olsun, görüntülü olsun, yüz yüze olsun daima sağlıklı ve gönülden iletişimler kurabilmek duasıyla J

Kaynaklar

https://www.explainthatstuff.com/telephone.html
https://ext.vt.edu/content/dam/ext_vt_edu/topics/4h-youth/makers/files/ww1-science-behind-it-telephones.pdf
https://www.voipsupply.com/how-video-conferencing-works
https://www.explainthatstuff.com/how-voip-works.html#voip
https://www.youtube.com/watch?v=Xml2CFEvaVg
https://www.youtube.com/watch?v=X0YIlUYoGGA

Bu İçeriğe Emoji İle Tepki Ver

İlginizi Çekebilecek Diğer İçerikler

1 yorum var.

  1. 1

    Gerçekten tefekkür etmemize vesile olan bilgilendirici bir yazı olmuş. Rabbimizin yeni keşfedilen radyo dalgaları nimeti, çok şükür gerektirecek bir nimeti olduğu gibi dikkat edilmesi gereken tehlikeli bir imtihanıdır da. Allah bizi teknoloji imtihanından gereği gibi geçenlerden eylesin.

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacaktır.

Bu HTML etiketlerini ve özniteliklerini kullanabilirsiniz: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>