Bilim/Teknik, Eğitim, Fotoğraf/Resim, Sanat

İslami Geometrik Tasarımın Muhteşemliği

İslam Altın Çağında cebir, trigonometri, optik, astronomi ve alanlarında bilime birçok katkıda bulunmuştur.

Yani, eğer tasarım ve dekorasyona ilginiz varsa, dünyanın dört bir yanında sarayları, medreseleri ve camileri süsleyen çarpıcı desenler dikkatinizi çekecektir.

Müslüman zanaatkar ve sanatçılar –kutsal mekanlarda insan suretleri çizmekten dinen menedildikleri için- tekrarlanan geometrilere dayanan ve diğerlerinden kolaylıkla ayırt edilebilir bir estetik geliştirdiler.

Bu tasarımların matematiksel zerafeti ne kadar göz alıcı olursa olsun, aslında daima bir cetvel ve bir çift pergel/pusula kullanılarak uygulanabilen ızgara sistemine dayanmaktadır.

İslami tasarım, çok temel birkaç varsayım ile, şekiller hakkında dikkate değer sayıda kanıt oluşturabileceğimizi öğreten Yunan geometrisine dayanmaktadır. İslami desenler, birkaç basit alet ile elde edilebilecek kompleks tasarımların adeta görsel birer onayını ortaya koyar.

Geometri derslerinde kullandığınız seti tozlu raflardan çıkartın ve nasıl yapılacağını görelim.

Bir kare içerisine çizdiğimiz çemberi 12 eş parçaya ayırmaya dayanıyor tasarımımızın şablonu. (Bunu bir pergel kullanarak yapabilirsiniz ve şimdilik nasıl yapıldığını bildiğinizi varsayıyoruz.) Pergeli, karenin dört köşesine de koyun ve  (koyu çizgilerle gösterildiği gibi) 4 çeyrek çember çizin.

Bu adımları takip edin: Merkeze, az önce çizdiğin çeyrek çemberlere teğet olacak bir tam çember çizin. Dört kenara da şekildeki gibi ikişer tane toplamda sekiz çizgi çizin.

Kırmızı çember içerisine alınmış noktalardan geçecek şekilde 4 çizgi daha çizin. Sonra yanındaki resimde gösterildiği gibi kırmızı çemberler içine alınmış kesişim noktalarından geçirin çizgileri.

Önceki iki adımda gösterildiği gibi kırmızı kesişim noktalarından geçen dört çizgi daha çizin. Sonraki adımda, şekilde gösterildiği gibi kenarlarda kırmızı çemberlerle gösterilen noktaları bitişiğindeki kenarlardaki noktalarla birleştirin. Bu adımda toplamda sekiz çizgi çizeceksiniz.

Yavaş yavaş şekil almaya başlıyor. Bunu evde denedim ve çok eğlenceli ama dikkat gerektiren bir etkinlikti. 1000 yıl önce ellerinde tükenmez kalemleri, top top kaliteli kağıtları ve yazıcıları olmayan zanaatkarlara saygı duymamı sağladı.

Bu adımda yine kesişim noktalarından koyu çizgi ile gösterildiği gibi 4 çizgi çiziyoruz.

Şu ana kadar çizdiklerimiz referans çizgileri idi. Bu adımdan sonra kırmızı keçeli kalem kullanabilirsiniz. Referans çizgilerinden üstte gösterildiği gibi bir şekil çiziniz.

Resimlerde gösterilen çizimleri tekrar ediniz. Bir şeye benzemeye başladı.

İşte geldik.

Bu kılavuz, Avrupa’da İslami geometrik tasarımı en aktif uygulayıcılarından biri olan Eric Broug tarafından hazırlandı.

Eric, İngiltere-West Yorkshire’da yaşayan bir Hollanda vatandaşı.

“Geometri, gerçekten evrensel bir dil. Herkes onunla içgüdüsel olarak bir ilişki kurabilir ve kuruyor da.” diyor Eric. “Boş bir beyaz kağıtla başlayıp, çizgiler ve daireler çize çize güzel ve ayırt edilebilir bir desenle son bulmak son derece haz verici. Bu süreç sizi direkt olarak bir tasarım geleneğine bağlıyor.”

İslami geometrik tasarım, matematiksel elementleri sanat ve tarih ile birleştirir. Bitmiş deseni ortaya koyana kadar geçen adımların her biri birer matematiksel bulmaca gibidir. Yeni parçalar ortaya koymak, eskilerin kullandığı çeşitli stilleri ve bezemeleri kendi yaratıcılığınızla birleştirmeyi gerektirir.

Peki, nasıl oldu da Hristiyan bir Hollandalı, İslami tasarımın uluslararası bir elçisi haline geldi. 48 yaşındaki Eric, 20’li yaşlarında Amsterdam’da üniversitesinde Orta Doğu siyaseti okurken, bu konuyla ilgili bir kitap bulur ve bağımlısı olur. 2000 senesinde Kraliyet Geleneksel Sanatlar Akademisi’nde İslami tasarım okumak için Londra’ya taşınır. Sonrasında SOAS’da ( Doğu ve Afrika Çalışmaları Okulu) İslami Sanat ve Mimarlık Tarihi alanında yüksek lisans yaptı.

Eric, akademik bir yayınevinde tam zamanlı olarak çalışıyor. Boş vakitlerinde ise kitap yazıyor, konuşmalar veriyor, workshop’lar yapıyor ve Halifax’ta dünyanın dört bir yanından müşterilerine özel paneller, logolar ve diğer çalışmaları yaptığı bir atölyesi var.

Müşterilerinin yaklaşık yarısı Müslüman.

+ ”Seni görünce garip karşılamıyorlar mı?”
– “20 yıldır İslami tasarım yapıyorum ve bir veya iki defa Müslüman olup olmadığım soruldu şu ana kadar. Bu ilgisiz bir soru. İnsanlar güzel şeyleri seviyor. İnsanlarla etkileşime geçmek ve bu desenlerin üretiminde yer alan güzelliği ve tasarım tekniklerini göstermek istiyorum.”

 “Benim arzum, bu geleneği popülerleştirmek ve bir çizgi ve çember çizebilen herkesin erişebilmesini sağlamak.” Dedi.

Eric’in panelleri çelik, ahşap ya da Perspex’ten yapılma. “Yaptığım ilk paneli Amerika, Nebraska’dan bir kadına yapmıştım. İslami tasarımı uygularken evrensel değerlendirmemeye çalışıyorum. Örneğin, bir Türk restoranı benden bir panel istediğinde, en iyisi Osmanlı ve Selçuklu dönemi desenlerinden bir tasarım ortaya koymaktır. Fas’taki desenleri bir Türk lokantasında kullanmanın hiçbir mantığı yok.”

Kesinlikle. Böyle bir şey, sizi kebabınızda edebilir.

Eric, yaptığı araştırma ve sosyal çalışmalarının, İslami desen tasarımının geleceğine hayat vereceğini umuyor. “Geçmiş 8-10 yüzyıl boyunca neyin güzel olduğunu tanımlayabilirsek, 21. Yüzyılda onu bir eğitim stratejisi ile yeniden hayatlandırabiliriz. Böylece yeniden gelişimin yayıldığı yaratıcı bir alan olmuş olur. Şu anda neredeyse sadece desenlerin taklidi var. Çok çok az gelişim var.”

Aşağıdaki şekiller, çakışan altıgenler deseninin bir dodekagonsa dönüşebileceğini göstermektedir.

“Bu dört desende sevdiğim şey, bir zanaatkarın yaratıcı düşünme sürecini göstermeleri.” Dedi. “Adam, kendisine şu soruyu sormuş olsa gerek: ‘Eğer bu altıgenler yerine dodekagonlar kullanırsam acaba ne ortaya çıkar?’”

Matematiksel anlamda en ilginç desenler, –iç açıları uygun olmadığı için- altıgen, dörtgen ve üçgenler gibi tekrar tekrar döşenemeyen, beşgenlerdir. (aşağıdaki örnekte görüldüğü gibi.)

Kahire’de, Memlük döneminden kalma bir minberin ayrıntısından yaptığı, heptagonlarla yaptığı bir desen çalışması. “Bu tasarımı seviyorum çünkü 15. Yüzyıl eseri olmasına rağmen oldukça modern ve cesur duruyor.”

KaynakThe Guardian

Bu İçeriğe Emoji İle Tepki Ver

İlginizi Çekebilecek Diğer İçerikler

1 yorum var.

  1. 1

    Yazımdaki uslüp ve ince ayrıntılara dikkat etmelisiniz. Yaratmak kelimesini kullanmak.. Dövmeyi sevimli göstermek.. Genç kardeşlerde okuyor bunları. Daha duyarlı lütfen. Allah razı olsun. Hakkınızı helal edin.

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacaktır.

Bu HTML etiketlerini ve özniteliklerini kullanabilirsiniz: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>