Aile, Çocuk, Eğitim, İslam

Çocuklara Namazı Sevdirmek için Rehber

Çocuk Namazı Rehberi 1

Bir Nolu iş:

Önce kendinizi sorgulayın!
Namazın dindeki yerini Allah Teala’nın emrettiği gibi biliyor ve hakkını veriyor muyuz?
Namaz bir ölçü birimi olduğunda ne kadar Müslümansınız?
Namaz, uygulama ve gelecek nesli eğitmede sizin “önemli” ve “öncelikli” konularınızdan hangisinde yer almaktadır?

İki Nolu İş:

Meryem suresi 58 ve 59. Ayetler üzerinde tefekkür edin!
“İşte bunlar, Allah’ın kendilerine nimetler verdiği peygamberlerden Adem soyundan, Nuh ile birlikte taşıdıklarımızdan İbrahim ile İsrail’in soyundan hidayete erdirdiğimiz ve seçtiğimiz kimselerdendirler. Kendilerine Rahmanın ayetleri okunduğu zaman, ağlayarak secdeye kapanırlardı.
Sonra bunların ardından öyle bir nesil geldi ki, namazı terk ettiler, heva ve heveslerine uydular; onlar bu taşkınlıklarının karşılığını mutlaka göreceklerdir. (Cehennemdeki «Gayya» vadisini boylayacaklardır.)

Çalışma Planımız:

Çocuk Namazı Rehberi 2

    1.   Namaz eğitimi ani bir kararla başlamaz. Çocuğun konuşmaya ve dinlemeye başladığı, gördüğünü değerlendirdiği aylardan itibaren namaz için hazırlıklar yapılmalıdır. Ama namaza fiilen başlama yaşı, yedi yaşından ay almaya başladığı zamandır.

    2.   Çocuk için namaz eğitimine ayrılacak zaman 7 ile 10 yaş arasıdır. En az 4 yıl sürecek bir eğitim, namazı günlük hayatın bir parçası haline getirebilir. 7 yaşından önce ise örnekleme, teşvik etme gibi uygulamalar yapılabilir.

    3.   Namaz eğitimini başlatacağımız mevsimde, çocuğa göz tokluğu sağlayacak bir ortam sağlanmalıdır. Aile vb. ortamda namaz için kopyalanacak bir ortam sağlanmalıdır. Aile vb. ortamda namaz için hareketlenilen saatler ve bu konuda titizlik gösterilmesi gibi… Mesela her namaz vakti geldiğinde iş ve meşgale ne olursa olsun hemen namaz durumuna gelmesi ve bunun göz tokluğu sağlayacak kadar yoğun yapılması şarttır. Dikkat edin! Sizde olmayan bir şeyi veren durumuna düşmeyin.

    4.   İlk telkinler büyük ve görünüm güzelliği veren mesela, Sultan Ahmet Camii gibi camilerde başlatılmalıdır. İlk namaz telkini , mahalle camisinin rutubetli bodrum mescidini hatırlatmamalıdır. O yıllarında çocuk için görünümün tesiri itibara alınmalıdır.

    5.   Namaz telkini arasında yoğun olmamak kaydıyla Allah ve O’na kulluk etrafında çocuğun yaşı ile ilgili bilgiler oturtulmalıdır.

    6.   Bu zorlu ama büyük göreve başlarken Allah’a sığının, O’nun yardımını dileyin. Bunun tek başınıza bitirebileceğiniz bir iş olmadığını iyi bilin.

    7.   Allah’tan, namazı ihya eden bir nesle sahip olan veli olmayı nasip etmesini dileyin. Allah Teala peygamberlerine bile namazın bir sonraki nesle aktarılmasını zor bir iş olarak tanıtmıştır.

    8.   Bir yığın kınayıcıya, acele edip çocuğu boğduğunuzu söyleyecek olan dost ve olan dost görünümlülere önceden hazırlıklı olun. Belki de tek başınıza kalabilirsiniz. Ama Allah sizinledir.

    9.   Namaz eğitimi esnasında hata ve ihmallerin değerlendirilmesinde de tedrici olunması gerekmektedir. İlk günlerdeki kaçamak ve ihmallerin ayıplama konusu yapılmaması gerekmektedir. Görmüyor ve anlamıyor gibi yapabilmek de bir maharettir.

    10.  Namaz eğitimi esnasında, yorulup zorlanacağınız çetin bir yola girdiğinizi unutmayınız. Siz belki ilk defa namaz eğitimi veriyorsunuz ama şeytan için o çocuk, ilk değildir. Yükünüzü kaldırmada size hız ve moral katkısında bulunabilecek ailelerle beraber girin yola.

    11.   İlişki içinde bulunulan diğer ailelerle müşterek projeler yürütülmelidir. Çocuğun namazı sadece kendi ailesinin bir baskısı olarak görmemesi bilakis hayatın renklerinden bir renk olarak algılaması anacak böyle sağlanabilir.

   Çocuk Namazı Rehberi 4

    12.   Cami eksenli geziler birkaç aile ile yapılabilir. İlk namaz eğitimine başladığınız dönemlerde, yakın komşularınızdan böyle bir derdi olanla birleşerek namazlardan birisini çocuklara beraberce kıldıracağınız bir birliktelik, birkaç aylığına da olsa size yardımcı olabilir.

    13.   Namaz bir gündem olarak başlamadan, namazın altyapısı olan şartlar müstakil olarak oturtulmalıdır. Mesela taharet konusu işlenmelidir.

    14.   Gerekiyorsa abdest için 6 aya yayılmış sabırlı ve basiretli bir eğitim yapılmalıdır. Bu altyapı eğitimi çok önem taşımaktadır. Hatta böylelikle aile için zor yokuşlarından birisi aşılmış olacaktır.

    15.   Namaza ait ve namazı çağrıştıran mefhumlar, mümkün olan her fırsatta dile getirilmeli ve sohbet konusu yapılmalıdır: Tekbir, tespih, ezan sözleri, secde, rükû…

    16.   “Hoca” yerine “Hocaefendi” deyiniz. “Namaz” değil, “Namazımız” deyiniz.

    17.   Namazın ciddi bir iz olarak kalabilmesi için cami unsurunun da zihinlere yerleştirilmesi gerekmektedir:

    a.    Cami ile istikrarlı bir bağı bulunan anne-baba izlenimi önemlidir. Çocuğunuzun camiyi sizin ikinci adresiniz gibi anlaması size çok yardım edecektir.

    b.     Cami bir kültür olarak, hayatın bir parçası olarak değişik zamanlarda tanıtılmalıdır. Bu tanıtım, yalın bir tanıtımdan uzak olmalıdır. Mesela cami görevlilerinin eve çağırılması, onların evine gidilmesi, onlarla üçüncü yerlerde buluşulması ve buluşmalarda çocukların, meclisin gündemi olmasına dikkat edilmesi, yaş ve seviyeye uygun hediyeleşmelerin sağlanması gibi hususlara dikkat edilmelidir.

    c.     Gerekiyorsa ve mümkünse cami ve cami görevlisi seçimi yapılmalıdır. Şirin ve sempatik görünümlü bir cami imamı, çocuğu camiye daha kolay çeker.

Gerektiğinde imamla bu konuda görüşme yapılmalı, ricada bulunulmalıdır. Çocuk, sigara gibi ayıplı bir illeti bulunan cami görevlilerinden uzak tutulmalıdır. Görevliye de Allah’tan korkulması gerektiği hatırlatılmalıdır.

    d.     Cami binası da önemlidir. İnşaat enkazı arasında girilen bir cami çekici olamyabilir. Çocuğun “camiler çok tatlı oluyor” şeklinde bir izlenimi, gerekiyorsa diğer semtlerin camilerine ziyaret yapılarak sağlanmalıdır.

    e.     “Camiler girilip çıkılan yerlerden çok kaynaşılan yerlerdir.” Prensibi hissettirilmelidir. Kimi zaman namazdan biraz önce camiye gidip, oradakilerle ilgilenme, orada zikir yapma, kimi zamanda namazdan sonra biraz oyalanıp, diğer Müslümanlarla ve onların getirdikleri çocuklarla hasbihal etme gibi yollar denenmelidir.

A child is seen near members of the Muslim community attending midday prayers at Strasbourg Grand Mosque in Strasbourg

    f.     Çocuk, ilk zamanlarda her zaman değil azdan başlayarak gitgide çoğalan bir seviyede camiye götürülmelidir. Camideki yanlışlarından dolayı asla azarlanmamalıdır. Azarlama yerine yaptığı hatanın önü tıkanmalıdır.
Mesela çocuk, camide diğer çocuklarla gürültü yapmışsa birdahaki namazda baba, arka safta namaz kılıp çocuğu da yanına almalı ve gizli bir konuşma sağlamalıdır. Baba, safın en sağ ve sonunda namaz kılarak çocuğunu da yanına alması halinde hem cemaat adabını korumuş hem de çocuk için değerli bir iş yapmış olur.

    g.     Çocuğun camiye gidip gelmesi, ev içinde günden olmalıdır. Anne, camide ne yaptıklarını veya kimleri gördüklerini sormalı; gözünde hoş olmayan izler kaldı ise onların telafisine gidilmelidir.

    h.     Cami ezanının duyulabileceği bir ev sahibi olmak esastır. Gerekiyorsa mesken değişikliğine gidilmelidir. Ezanı günde dört defa duymak bile ciddi bir eksikliktir. Namaz için hicret etmeye bile değer!



    i.     Çocukta namaz eğitiminin başladığı yıllarda çocuğa Kabe-Beytullah- Cami ilişkisi izah edilmelidir. “Camiler Allah’ın evleridir.” Sloganı etrafında camilerin büyük kazanç yerleri olduğu, zorluklara karşı sığınma ve güzellikleri arama yeri olduğu defalarca bıkmadan anlatılmalıdır. Gerektiğinde cenazelerin camilerden kaldırılışı onlar için bir eğitim malzemesi olarak kullanılmalıdır.

    j.     Bahçesi olan camilerde, baba-oğul, anne-kız birlikteliği ile ev dışı gezilerin bir bölümü değerlendirilebilir.

    18.   Ailenin, namazın bir davetiyesi olarak ezana ciddi bir hürmeti istikrarlı bir şekilde sergilemesi gerekir. Ezana saygılı olmalı, onu duyunca susmalı, evde onu terennüm etmeli ve daha önemlidir kimi randevuları ezana göre ayarlamalıyız. “Ezandan sonra gideriz, ezan okunsun sonra konuşuruz” gibi… Ezanla oturmak, ezanla kalkmak namaza bağlılığın simgesidir.

    19.   Cuma ve bayram namazları, kalabalık cenaze namazları (yaşı açısından uygun ise) çocuğa namazın tanıtılıp sevdirilmesi açısından muhakkak değerlendirilmesi gereken fırsatlardır. Önceden hazırlık yapılarak çocuğun Cuma namazına götürülmesi ve camide onun için sıkıcı olmayan bir yerde namaz kılınmasının sağlanması gerekmektedir.

    20.   Evde namazın hayatın ayrılmaz parçası olarak sevdirme çalışması yapılmalıdır. Bunun için şunlar yapılabilir:

    a.    Evde kılınan namazların bir odada yalnız başına değil çocukların da bulunduğu bir odada kılınması tercih edilmelidir. Bunu yaparken de mümkün olduğu kadar onların namazdan ötürü azarlanabileceklerini hissettirmeden “biraz sessiz olun” gibi ikazlarda bulunulmalıdır.

    b.     Çocuklara muğlak ifadeler kullanılmamalıdır. Namazı emreden cümleler, çocuğun yaşı, tepkisiz ve itaati ile orantılı tutulmaya çalışılmalıdır. Mesela şu altı cümle, söylenecekleri yer ve zaman bakımından farklıdır: Namazını kıldın mı canım?

     Muslim-Children

      •Lütfen namazını geciktirmeden kılar mısın?

      • Çıkma vaktimizi gelmeden namazını kılıver canım.

      • Bak, namazını unutacaksın, hemen kılıver!

      • Haydi tatlım. Namaz çok gecikti. Namaz böyle gecikmeleri kabul etmez.

      • Namazı ihmal etmenin ne kadar tehlikeli olduğunu, ne büyük ecirler kaybettiğini biliyor musun? Haydi canım, davran!

 

     21.   Çocukların da iştirak edeceği mini cemaatlerle namaz kılınmalıdır. Baba bir nedenle camiye gidememişse evde cemaat yapmak fırsat olarak değerlendirilebilir. Çocuklar böyle bir cemaatle namaza iştirak etmemiş olamasa bile onlar için etkili bir iş yapılmış olur.

    22.   Namaza alıştırmada sevgi ve şefkat esastır. Katı tutumlar ikiyüzlülüğe itebilir. Ancak sevginin ölçüsü kaçırılıp otorite kaybedilmemelidir.

    23.   Piknik ve benzeri ev dışında yapılan ve çocuklar açısından özlenen gezilerde, muhakkak cemaatle namaz bölümü oluşturmak gerekir. Aynı şekilde eve gelen misafirlerle ve misafirliğe gidilen yerlerde bir cemaat namazı eda edilmelidir. Gerekiyorsa bunun için o vakitte cami cemaati de terk edilebilir.

    24.   Namaz eğitimi esnasında çocuğu kendi emsalleriyle kıyasladığınızı ona söylememelisiniz. “Filanca çocuğu görüyor musun?” dememelisiniz. Gerçekte de hiçbir çocuk diğerinin aynısı değildir. Ne yaş benzerliği ne de kardeşlik gibi değerler, kapasitelerin aynı olduğu anlamına gelmez. Her çocuk ayrı bir kimlik kartı taşıdığı gibi farklı bir kavrama yeteneği ve kapasite de taşımaktadır.

    25.   Ebeveyn olarak aynı noktadan hareket etmeye çalışın. Sizin aranızdaki fikir farklılıkları eğitiminizin –en azından- gecikmesine neden olur. Çok zorlanırsanız asgari müştereklerde hareket etmeye gayret ediniz.

    26.   Bu uzun süreli eğitim çalışmasında kimi zaman kısa zaman dilimleri için çocuğu serbest bırakarak verdiğiniz eğitimin ne denli iz bıraktığını gözlemleyiniz.

    27.   Namaz eğitimi sırasında cezalandırmayı hiç düşünmeseniz en iyisini yapmış olursunuz. Çocuğun cezayı hak ettiğine anne ve baba olarak asla siz karar vermeyin. Çocukla iç içe olmanızdan dolayı zamanı gelmeden veya hak etmeden ceza yönetimine başvurabilirsiniz. Size danışmanlık yapan bir üçüncü şahıs gelinen noktayı tespit etsin.

Çocuk Namazı Rehberi

    28. Yine de ceza gerekli hale gelirse on yaşından önce çocuğu dövmenizin caiz olmayacağını biliniz. Dövmenin dışındaki cezalarda ise şunları unutmayınız:

    a.     Kin ve sinirinizi yatıştırmak için sakın ceza vermeyiniz.

    b.    Çocuğu, sizden ve ailesinden soğutacak başkalarına yakın olmasına sebep olacak türde bir cezaya asla başvurmayınız.

    c.     Anne- baba olarak birbirinize savcı/ hakim rolünde olmayın. Birbirinizi teselli edip açıklarınızı kapatmaya çalışın.

    d.     Verdiğiniz ceza, çocuğa artık ailede değerini kaybettiğini zannettirecek cezalar olmasın.

    e.     Muhakkak ceza verilecekse bunun kararını gergin olmadığınız bir zamanda veriniz. Abdest alın, çıkıp farklı bir ortamda gezinin,büyüğünüze danışın, sonra karar verin. Şeytanı umutlandıracak bir iş asla yapmayın.

    f.     Verilecek cezada adım adım ilerleyin. Pilinizi bir günde tüketmeyin. Mesela il merhalede pek üzüldüğünüzü hissettirin, bir zaman sonra bunu dile getirin. Daha sonra dudak bükmeye, ardından ikaz etmeye, bir zaman sonra da lütuflarda geçici kısaltmalar uygulamayı deneyin. Bunlar arasında da belli bir zaman dilimi muhakkak geçmiş olsun.

    g.     Her şeye rağmen ardı ardına ceza gelmesin muhakkak cezalarda sayı artacaksa iki ceza arasında, cezasız güzel günler veya durumuna göre haftalar geçsin.

    29.   Namaz eğitimi, hayat boyu sürecek bir ibadet eğitimi olduğu için bir defa hatta birkaç defa aynı şeylerin tekrarından asla kaçınılmamalıdır. Namaz, her defası ilk defaymış gibi anlatılmalıdır. Şeytan yıllardır bıkmadı, usanmadı; biz neden usanalım ki?

     30.   Çocuğun namaz eğitiminde çevresinden fazlaca etkileneceğini unutmamak gerekir. Bunun için de çocuğun beraber olmak istediği arkadaşlarının kimliklerine dikkat edilmelidir. Onu rahatsız etmeden, ayırma ve yeni bir çevre oluşturma gerekebilir.

Nureddin Yıldız Hocaefendi’nin “Namaz Muhasebesi” adlı kitabından alınmıştır.

Bu İçeriğe Emoji İle Tepki Ver

İlginizi Çekebilecek Diğer İçerikler

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacaktır.

Bu HTML etiketlerini ve özniteliklerini kullanabilirsiniz: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>